શ્રી કંબોઈ તીર્થ પાટણ જિલ્લામાં ચાણસ્મા પાસેના કંબોઈ ગામમાં આવેલું છે. અહીં શ્રી મનમોહન પાર્શ્વનાથ મૂળનાયક છે, જેમની પ્રતિમાની ઘાટ અને કળાને પરંપરા સંપ્રતિ રાજાના સમયની માને છે. તીર્થ અગિયારમી સદી કરતાં પણ પ્રાચીન મનાય છે, અને પાટણમાં સચવાયેલી સત્તરમી સદીની તીર્થમાળામાં કંબોઈનો ઉલ્લેખ છે.
કાચનું જિનાલય
કંબોઈ તેના જિનાલયના અંદરના ભાગ માટે સૌથી વધુ જાણીતું છે. છત, ઘુમ્મટ અને સ્તંભો રંગીન કાચ અને અરીસાના કામથી શણગારેલા છે, સાથે ચિત્રિત પેનલ અને ફૂલોની ભાત છે, જેથી દીવાના પ્રકાશમાં આખો મંડપ ઝળહળી ઊઠે છે.
મુખ્ય ગભારાની આસપાસ શ્વેત આરસની કમાનોવાળી દેરીઓની હાર છે, જેમાં દરેક પ્રતિમાની નીચે તેનું નામ કોતરેલું છે.
ઇતિહાસ
પરંપરા મુજબ તીર્થ હજાર વર્ષથી વધુ પ્રાચીન છે, અને મૂળનાયકની શૈલી સંપ્રતિ રાજાના યુગ સાથે જોડાય છે. સમયાંતરે જિનાલયનો જીર્ણોદ્ધાર થતો રહ્યો છે; છેલ્લો જીર્ણોદ્ધાર વિક્રમ સંવત ૨૦૦૩માં થયો.
મેળો અને પંચતીર્થી
દર વર્ષે ફાગણ સુદ ૨ના રોજ તીર્થમાં મેળો ભરાય છે, અને હજારો યાત્રાળુઓ દર્શને આવે છે.
કંબોઈ ગાંભુ, રાંતેજ, ચારૂપ અને શંખેશ્વર સાથે પંચતીર્થીનો ભાગ છે, અને વાલમ તથા મેત્રાણા તીર્થ પણ આશરે એક કલાકના અંતરે છે.