શ્રી શેરીસા તીર્થ ગાંધીનગર જિલ્લાના શેરીસા ગામમાં, કલોલથી થોડે દૂર આવેલું છે. અહીં પદ્માસનસ્થ, આશરે ૧૬૫ સેમી ઊંચી શ્યામ શ્રી શેરીસા પાર્શ્વનાથની પ્રતિમા મૂળનાયક છે, જે વિઘ્નહર્તા અને મનોકામના પૂર્ણ કરનાર તરીકે પૂજાય છે. શ્વેત સ્તંભોવાળા મંડપ અને ઊંચા શિખર સાથેનું કોતરણીવાળા ગુલાબી પથ્થરનું હાલનું જિનાલય વીસમી સદીમાં, જૂના તીર્થના ખંડેરમાંથી મળેલી પ્રતિમાઓ માટે બંધાયું.
એક રાતમાં ઘડાયેલી પ્રતિમાની કથા
પરંપરા મુજબ શેરીસા એક સમયે સોનપુર નામના મહાનગરનો ભાગ હતું. વિક્રમની તેરમી સદીમાં આચાર્ય શ્રી દેવેન્દ્રસૂરિને એક વિશિષ્ટ પાષાણનો સંકેત મળ્યો હોવાનું કહેવાય છે, અને સોપારકના, અંધ મનાતા એક શિલ્પીએ ઉપવાસ કરીને એક જ રાતમાં તેમાંથી પાર્શ્વનાથ ભગવાનની ભવ્ય પ્રતિમા ઘડી.
એ જ કથા કહે છે કે આચાર્યશ્રી તે રાત્રે મંત્રશક્તિથી કાંતિપુરીથી વધુ ત્રણ પ્રતિમાઓ લાવ્યા. એક ખંડિત પરિકર પરનો શિલાલેખ નોંધે છે કે મંત્રીઓ વસ્તુપાલ-તેજપાલે આ જ સદીમાં અહીં નેમિનાથ ભગવાનની પ્રતિમા બિરાજમાન કરી, અને વિ.સં. ૧૫૬૨નું એક તીર્થ સ્તવન શેરીસાનો મહિમા ગાય છે.
વિનાશ અને પુનરુત્થાન
વિક્રમની સોળમી સદી પછી તીર્થ લૂંટાયું અને ખંડેર બન્યું. વિ.સં. ૧૯૫૫માં ખંડેરમાંથી અનેક જૈન પ્રતિમાઓ ખોદીને બહાર કઢાઈ અને થોડો સમય એક ગોવાળના ઘરમાં રાખવામાં આવી.
આચાર્ય શ્રી વિજય નેમિસૂરીશ્વરજીની પ્રેરણાથી અમદાવાદના શેઠ સારાભાઈ ડાહ્યાભાઈએ નવું જિનાલય બંધાવ્યું, અને આચાર્યશ્રીની નિશ્રામાં વૈશાખ સુદ ૧૦, વિક્રમ સંવત ૨૦૦૨ના રોજ તેમાં પ્રતિમાઓ બિરાજમાન થઈ; પ્રતિષ્ઠાની વ્યવસ્થા શેઠ આણંદજી કલ્યાણજી પેઢીએ કરી.
જિનાલય અને પ્રતિમાઓ
પૂર્વાભિમુખ જિનાલય પગથિયાંની લાંબી હાર પર ઊભું છે, જ્યાં ગુલાબી પથ્થરનાં દેરાં અને સમૃદ્ધ કોતરણીવાળા શિખરની સામે શ્વેત આરસનો મંડપ શોભે છે.
ભોંયરામાં પ્રાચીન લોઢણ પાર્શ્વનાથ બિરાજે છે, જેમનાં દર્શન ખાસ ભાવવાહી છે. જૂના સ્થળમાંથી મળેલી પ્રતિમાઓમાં અંબિકા દેવી સાથે નેમિનાથ ભગવાન પણ અહીં બિરાજમાન છે.