શ્રી સંભવનાથ: જીવન અને કથાઓ

પૂર્વ ભવમાં તેઓ ક્ષેમપુરીના રાજા વિપુલવાહન હતા. તેમના દેશમાં વર્ષો સુધી ભયંકર દુકાળ પડ્યો. રાજાએ પોતાના ભંડાર ખોલી દીધા અને અત્યંત ભાવથી ધ્યાન રાખ્યું કે સંઘનાં સાધુ, સાધ્વી, શ્રાવક અને શ્રાવિકા ભૂખ્યાં ન રહે, પોતાના કુટુંબની જેમ તેમની સેવા કરી.

સંઘના સૌથી કઠિન સમયમાં કરેલી આ સાધર્મિક ભક્તિથી તેમના આત્માએ મહાન પુણ્ય બાંધ્યું. વરસાદ પાછો આવ્યો અને દેશ ફરી હર્યોભર્યો થયો ત્યારે તેમણે રાજ્ય છોડી દીક્ષા લીધી, અને ઉત્કૃષ્ટ આરાધનાથી તીર્થંકર નામકર્મ બાંધ્યું. ત્યાર પછી તેઓ દેવલોકમાં દેવ થયા.

ફાગણ સુદ ૮ના રોજ તેમનો આત્મા શ્રાવસ્તીના જિતારિ રાજાનાં રાણી સેનાની કુક્ષિમાં આવ્યો, અને માતાએ ચૌદ મહાસ્વપ્ન જોયાં. અજિતનાથ ભગવાન પછી ત્રીસ લાખ કરોડ સાગરોપમ વીતી ગયા હતા.

પરંપરા કહે છે કે પ્રભુ ગર્ભમાં હતા ત્યારે અછત વેઠી ચૂકેલી ધરતીએ ભરપૂર પાક આપ્યો, જાણે સમૃદ્ધિ ફરી સંભવ બની. તેથી બાળકનું નામ સંભવ પડ્યું. તેમનું લાંછન અશ્વ છે.

માગશર સુદ ૧૪ના રોજ તેમનો જન્મ થયો, અને ઇન્દ્રોએ મેરુ પર જન્માભિષેક કર્યો. મોટા થઈ, લગ્ન કરી, તેમણે ન્યાય અને દરેક પ્રજાજનની સંભાળ સાથે શ્રાવસ્તીનું રાજ્ય કર્યું.

લોકાંતિક દેવોની વિનંતી અને એક વર્ષના વરસીદાન પછી, જન્મતિથિના બીજા જ દિવસે, માગશર સુદ ૧૫ના રોજ તેમણે એક હજાર રાજાઓ સાથે દીક્ષા લીધી.

વર્ષોની મૌન સાધના પછી આસો વદ ૫ના રોજ તેમને કેવલજ્ઞાન થયું. દેવોએ સમવસરણ રચ્યું, ચારુ તેમના એકસો બે ગણધરોમાં પ્રથમ થયા, અને ચતુર્વિધ સંઘ સ્થપાયો.

ચૈત્ર સુદ ૫ના રોજ સંભવનાથ ભગવાન એક હજાર મુનિઓ સાથે સમ્મેતશિખર પર નિર્વાણ પામ્યા, તેમના પૂર્વે અજિતનાથ ભગવાનની જ તિથિએ.

સંભવનાથ ભગવાનની કથા મુખ્યત્વે તેના બોધ માટે કહેવાય છે: કઠિન સમયમાં સાધર્મિકોની સેવા, એટલે સાધર્મિક ભક્તિ, ધર્મનાં ઉત્તમ સ્વરૂપોમાંનું એક છે. તેથી સંઘો સાધર્મિક ભક્તિ કરે છે, અને અછતના સમયમાં પ્રભુનું નામ સ્મરાય છે.