સોમવાર, ૯ નવેમ્બર| આસો વદ ૧૫| સૂર્યોદય સવારે ૬:૫૨ નવકારશી સવારે ૭:૪૦ સૂર્યાસ્ત સાંજે ૫:૫૮ ગુજરાતી English
← બધાં તીર્થંકર
જ્ઞાન · જીવન અને કથાઓ

શ્રી શાંતિનાથ: જીવન અને કથાઓ

શ્વેતાંબર પરંપરા મુજબ, મુખ્યત્વે આચાર્ય શ્રી હેમચંદ્રાચાર્યના ત્રિષષ્ટિ શલાકા પુરુષ ચરિત્ર અને કલ્પસૂત્ર પરથી. કલ્યાણક તિથિઓ ગુજરાતી મહિના મુજબ છે.

ડ્રાફ્ટ: આ પાઠની સંઘ સાથે ચકાસણી ચાલુ છે. કોઈ ભૂલ જણાય તો સંઘ કાર્યાલયને જણાવશો.

તીર્થંકર ૧૬

શ્રી શાંતિનાથ

લાંછન: હરણ
  • પિતાવિશ્વસેન રાજા
  • માતાઅચિરા
  • જન્મસ્થળહસ્તિનાપુર
  • નિર્વાણસમ્મેતશિખર
  • વંશઇક્ષ્વાકુ
  • દેહ૪૦ ધનુષ્ય, સુવર્ણ વર્ણ
  • આયુષ્ય૧ લાખ વર્ષ
  • દીક્ષાએક હજાર રાજાઓ સાથે
  • અન્ય પદપાંચમા ચક્રવર્તી

પૂર્વ ભવ

મેઘરથ રાજા અને પારેવું

અંતિમ ભવ પહેલાંના ભવમાં તેઓ મેઘરથ રાજા હતા. એક દિવસ બાજથી ગભરાયેલું પારેવું તેમના ખોળામાં આવી પડ્યું. બાજે પોતાનો શિકાર માગ્યો: તેને પણ ખાવું તો જોઈએ. રાજાએ પારેવાના બદલે પોતાનું માંસ આપવાનું કહી ત્રાજવું મંગાવ્યું. જેટલું માંસ કાપે, પારેવાનું પલ્લું ભારે જ રહે, આખરે રાજા પોતે ત્રાજવામાં બેસી ગયા. પારેવું અને બાજ એ દેવો હતા, જે ઇન્દ્રે વખાણેલી તેમની કરુણાની કસોટી કરવા આવ્યા હતા; તેમણે રાજાને નમન કર્યું. એ ભવમાં તેમણે તીર્થંકર નામકર્મ બાંધ્યું, અને સર્વાર્થસિદ્ધમાં દેવ થઈ શાંતિનાથ રૂપે અવતર્યા.

અંતિમ ભવ

ચ્યવન

શ્રાવણ વદ ૭ના રોજ તેમનો આત્મા હસ્તિનાપુરના વિશ્વસેન રાજાનાં રાણી અચિરાની કુક્ષિમાં આવ્યો, અને માતાએ ચૌદ મહાસ્વપ્ન જોયાં.

નામ

પ્રભુ ગર્ભમાં આવ્યા ત્યારે હસ્તિનાપુરમાં મરકીનો ભયંકર રોગ ફેલાયેલો હતો, અને તે તરત શમી ગયો; નગરમાં શાંતિ પાછી આવી. તેથી નામ શાંતિ પડ્યું, અને આજે પણ રોગ અને ભયના સમયે શાંતિ માટે તેમનું નામ લેવાય છે. તેમનું લાંછન હરણ છે.

જન્મ

વૈશાખ વદ ૧૩ના રોજ તેમનો જન્મ થયો, અને ઇન્દ્રોએ મેરુ પર જન્માભિષેક કર્યો.

ચક્રવર્તી અને તીર્થંકર

શાંતિનાથ ભગવાન ભરતના છ ખંડ પર રાજ્ય કરનાર પાંચમા ચક્રવર્તી અને સોળમા તીર્થંકર બંને હતા: આ યુગમાં એક જ ભવમાં બંને પદ પામનાર પ્રથમ.

દીક્ષા અને કેવલજ્ઞાન

દીક્ષા

લોકાંતિક દેવોની વિનંતી અને એક વર્ષના વરસીદાન પછી, વૈશાખ વદ ૧૪ના રોજ તેમણે એક હજાર રાજાઓ સાથે દીક્ષા લીધી.

કેવલજ્ઞાન

પોષ સુદ ૯ના રોજ તેમને કેવલજ્ઞાન થયું; દેવોએ સમવસરણ રચ્યું અને ચતુર્વિધ સંઘ સ્થપાયો.

નિર્વાણ

મોક્ષ

વૈશાખ વદ ૧૩ના રોજ શ્રી શાંતિનાથ સમ્મેતશિખર પર નિર્વાણ પામ્યા.

વારસો

કાલરીના મૂળનાયક

શ્રી શાંતિનાથ દાદા શ્રી કાલરી જૈન તીર્થના મૂળનાયક છે, સફેદ આરસમાં, અહીં આશરે ૧૬૦ વર્ષથી પૂજાય છે. શાંતિનાં સ્તોત્રો, સંતિકરં, મોટી શાંતિ અને અજિત શાંતિ, તેમની સ્તુતિમાં ગવાય છે.