શ્રી સુમતિનાથ: જીવન અને કથાઓ

પરંપરા કહે છે કે પૂર્વ ભવમાં તેઓ મહાવિદેહમાં પુરુષસિંહ રાજા હતા. તેમણે દીક્ષા લઈ વીસ સ્થાનકની આરાધનાથી તીર્થંકર નામકર્મ બાંધ્યું; ત્યાર પછી તેઓ અનુત્તર વિમાનમાં દેવ થયા.

શ્રાવણ સુદ ૨ના રોજ તેમનો આત્મા અયોધ્યાના મેઘ રાજાનાં રાણી મંગલાની કુક્ષિમાં આવ્યો, અને માતાએ ચૌદ મહાસ્વપ્ન જોયાં.

પ્રભુ ગર્ભમાં હતા ત્યારે મેઘ રાજાની સભામાં બે સ્ત્રીઓ આવી, બંને એક જ નાના પુત્ર અને તેની સાથે કુટુંબની સંપત્તિ પર દાવો કરતી હતી. સાચી માતા કોણ તે કોઈ કહી શકતું નહોતું. રાણી મંગલાએ કહ્યું: બાળક મોટો થાય ત્યાં સુધી બેમાંથી કોઈ પાસે નહીં રહે; પછી તે પોતે નક્કી કરશે અને સંપત્તિ તેની થશે. એક સ્ત્રી તરત માની ગઈ; બીજી રડી પડી અને માત્ર એટલું માગ્યું કે બાળક તેની પાસે રહે. તેના પ્રેમ પરથી રાણીએ સાચી માતાને ઓળખી અને બાળક તેને સોંપ્યું.

ગર્ભમાં રહેલા પ્રભુના પ્રભાવે રાણીને આવી સદ્બુદ્ધિ સૂઝી, તેથી બાળકનું નામ સુમતિ, "સારી બુદ્ધિવાળા", પડ્યું. તેમનું લાંછન ક્રૌંચ પક્ષી છે.

વૈશાખ સુદ ૮ના રોજ તેમનો જન્મ થયો, અને ઇન્દ્રોએ મેરુ પર જન્માભિષેક કર્યો. તેમણે નામ પ્રમાણે જ ડહાપણથી અયોધ્યાનું રાજ્ય કર્યું.

એક વર્ષના વરસીદાન પછી, જન્મતિથિના બીજા દિવસે, વૈશાખ સુદ ૯ના રોજ તેમણે એક હજાર રાજાઓ સાથે દીક્ષા લીધી. ચૈત્ર સુદ ૧૧ના રોજ તેમને કેવલજ્ઞાન થયું, અને ચતુર્વિધ સંઘ સ્થપાયો.

ચૈત્ર સુદ ૯ના રોજ સુમતિનાથ ભગવાન એક હજાર મુનિઓ સાથે સમ્મેતશિખર પર નિર્વાણ પામ્યા.