શ્રી રાંતેજ તીર્થ

ધરતીમાં દટાયેલાં જિનાલયોની કથા

પરંપરા મુજબ રાંતેજ એક સમયે રત્નાવતી નગરી નામનું સમૃદ્ધ નગર હતું, અને તેનાં બાવન જિનાલય સદીઓ સુધી એક ટેકરી નીચે ધરતીમાં દટાયેલાં રહ્યાં, જ્યાં પાછળથી એક મઠ બંધાયો.

તીર્થમાં કહેવાતી કથા મુજબ, આશરે ૫૦૦ વર્ષ પહેલાં નજીકના ધનપુરા (કટોસણ)ના એક શ્રાવકને વારંવાર સ્વપ્નમાં દટાયેલું મંદિર દેખાયું. સ્વપ્ન ફરી ફરી આવતાં તેમણે સંઘ અને ગામને જાણ કરી, અને તે જગ્યાએ ખોદકામ કરતાં બાવન જિનાલય અખંડ મળી આવ્યાં, પણ તેમાં એક પણ પ્રતિમા ન હતી.

પછીના એક સ્વપ્ને ગામની પૂર્વ દિશાના એક ઘર તરફ સંકેત કર્યો. ભક્તોના અઠ્ઠમ તપ પછી ત્યાં ખોદકામ કરતાં અઢાર પ્રતિમાઓ પ્રગટ થઈ હોવાનું કહેવાય છે, જેમાં શ્રી નેમિનાથ ભગવાન પણ હતા, જેમને મૂળનાયક તરીકે બિરાજમાન કરાયા.

પ્રાચીનતા અને જીર્ણોદ્ધાર

પરંપરા મુજબ શ્રી નેમિનાથ ભગવાનની પ્રતિમા બે હજાર વર્ષથી વધુ પ્રાચીન છે; ચોક્કસ પ્રાચીનતા વિશે જુદાં જુદાં વર્ણન મળે છે. તીર્થના જીર્ણોદ્ધાર વિક્રમ સંવત ૧૧૦, ૧૩૦૦, ૧૬૦૦ અને ૧૮૭૪માં થયા હોવાનું કહેવાય છે.

૨૦૦૧ના ગુજરાતના ભૂકંપમાં મુખ્ય જિનાલયને ભારે નુકસાન થયું, અને બારીક ત્રિપરિમાણીય કોતરણી સાથે તેનું નવનિર્માણ થયું. જીર્ણોદ્ધાર પામેલા તીર્થની અંજનશલાકા પ્રતિષ્ઠા મહા સુદ ૧૩, વિક્રમ સંવત ૨૦૬૩ (૨૧ જાન્યુઆરી ૨૦૦૭)ના રોજ સંપન્ન થઈ.

સરસ્વતી દેવી અને અન્ય દેવ-દેવીઓ

આ તીર્થ ખાસ કરીને જ્ઞાનની દેવી સરસ્વતી દેવીની પ્રતિમા માટે જાણીતું છે, જે ૭૫૦ વર્ષથી વધુ પ્રાચીન હોવાનું કહેવાય છે; તેથી જ તે આજે શ્રી નેમિ-સરસ્વતી ધામ કહેવાય છે. વિદ્યાર્થીઓ અને જ્ઞાનના ઉપાસકો તેમનાં દર્શને આવે છે.

અહીં મહાલક્ષ્મીજી, ચક્રેશ્વરી દેવી અને ક્ષેત્રપાલ દાદાનાં પણ પ્રાચીન સ્થાનક છે.

આજનું તીર્થ

આચાર્ય શ્રી અરુણોદયસાગરસૂરીશ્વરજી અને આચાર્ય શ્રી અરવિંદસાગરસૂરીશ્વરજીને તીર્થના પુનરુત્થાનનું શ્રેય અપાય છે. શરૂઆતના થોડાક સો યાત્રાળુઓથી આજે અહીં એક લાખથી વધુ યાત્રાળુઓ આવે છે.

કાલરી અને બહુચરાજીની યાત્રામાં રાંતેજ સહેલાઈથી ઉમેરી શકાય છે; ભોયણી, મોઢેરા, કંબોઈ અને શંખેશ્વર આશરે ૪૫ કિમીની અંદર છે. તીર્થમાં ધર્મશાળા અને ભોજનશાળા છે.