શ્રી પાર્શ્વનાથ: જીવન અને કથાઓ

આ કથા દસ ભવની છે. પહેલા ભવમાં મરુભૂતિ અને કમઠ મંત્રીના પુત્રો હતા; ઈર્ષ્યાથી કમઠે મરુભૂતિને મારી નાખ્યા. ભવે ભવે કમઠનો આત્મા વેરથી પાછો આવ્યો અને મરુભૂતિના આત્માએ ક્ષમાથી ઉત્તર આપ્યો: સમ્યક્ત્વ પામનાર હાથી, દેવ, મુનિ, ચક્રવર્તી, તીર્થંકર નામકર્મ બાંધનાર સુવર્ણબાહુ રાજા, અને અંતે પાર્શ્વ.

ફાગણ વદ ૪ના રોજ તેમનો આત્મા વારાણસીના અશ્વસેન રાજાનાં રાણી વામાની કુક્ષિમાં આવ્યો, અને માતાએ ચૌદ મહાસ્વપ્ન જોયાં.

પરંપરા કહે છે કે અંધારી રાતે માતાએ પલંગની પાસે (પાર્શ્વમાં) કાળો સર્પ જતો જોયો, તેથી નામ પાર્શ્વ પડ્યું. તેમનું લાંછન સર્પ છે. તેમનું લાંછન સર્પ છે.

માગશર વદ ૧૦ના રોજ તેમનો જન્મ થયો, અને ઇન્દ્રોએ મેરુ પર જન્માભિષેક કર્યો.

લોકાંતિક દેવોની વિનંતી અને એક વર્ષના વરસીદાન પછી, માગશર વદ ૧૧ના રોજ તેમણે ત્રણસો પુરુષો સાથે દીક્ષા લીધી.

ફાગણ વદ ૪ના રોજ તેમને કેવલજ્ઞાન થયું; દેવોએ સમવસરણ રચ્યું અને ચતુર્વિધ સંઘ સ્થપાયો.

રાજકુમાર તરીકે તેમણે પંચાગ્નિ તપ માટે લાકડાં બાળતા તાપસ કમઠ, ફરી કમઠનો આત્મા, જોયો. તેમણે એક લાકડું ચીરાવ્યું અને મરણાસન્ન નાગ-નાગણ નીકળ્યાં; તેમના મુખે નવકાર સાંભળી તેઓ ધરણેન્દ્ર અને પદ્માવતી થયાં.

મુનિ અવસ્થામાં કાઉસ્સગ્ગમાં ઊભા હતા ત્યારે મેઘમાળી દેવ બનેલા કમઠે ભયંકર વરસાદ વરસાવ્યો, પાણી નાસિકા સુધી આવ્યું. ધરણેન્દ્ર અને પદ્માવતીએ તેમને કમળ પર ઊંચક્યા અને ઉપર ફણા ફેલાવી. પ્રભુ બંને પ્રત્યે સમભાવમાં રહ્યા, અને થોડા સમયમાં કેવલજ્ઞાન પામ્યા.

શ્રાવણ સુદ ૮ના રોજ શ્રી પાર્શ્વનાથ તેત્રીસ મુનિઓ સાથે સમ્મેતશિખર પર નિર્વાણ પામ્યા.

અન્ય કોઈ તીર્થંકર કરતાં વધુ દેરાસરો પાર્શ્વનાથ ભગવાનનાં છે, ૧૦૮ અને વધુ નામે: શંખેશ્વર, શેરીસા, પંચાસરા, ચિંતામણી, ગોડી, નાકોડા. તેમનો ચતુર્વિધ સંઘ મહાવીર સ્વામીના સમય સુધી ખીલતો રહ્યો.